Từ Nam Ninh nghĩ về ESG – một đô thị đáng sống bắt đầu từ cách quy hoạch giao thông

Nhật ký salesman: Từ Nam Ninh nghĩ về ESG – một đô thị đáng sống bắt đầu từ cách quy hoạch giao thông

Tôi vừa có chuyến đi Nam Ninh, Quảng Tây.

Là một chuyến đi công việc, nhưng càng đi lại càng có cảm giác mình đang học một bài học rất thực tế về ESG trong phát triển đô thị.

Không phải ESG trên những báo cáo dày hàng trăm trang.

Mà là ESG hiện diện ngay trên từng con phố.

Nam Ninh và ấn tượng đầu tiên: thành phố rất rộng

Điều đầu tiên tôi nhận thấy ở Nam Ninh là đường phố rất rộng.

Nhiều tuyến đường có nhiều làn xe, tổ chức giao thông rõ ràng. Đặc biệt, xe đạp điện xuất hiện rất nhiều nhưng không tạo cảm giác hỗn loạn.

Lý do là chúng có không gian giao thông riêng.

Xe ô tô đi làn ô tô.

Xe đạp điện có làn dành cho xe đạp điện.

Người đi bộ có vỉa hè rộng.

Ba nhóm phương tiện cùng tồn tại nhưng ít phải "tranh giành" không gian của nhau.

Đây là một điều rất đáng suy nghĩ đối với những đô thị lớn của Việt Nam.

Chúng ta thường nói đến việc hạn chế xe máy, hạn chế ô tô, phát triển phương tiện công cộng.

Nhưng trước khi nói đến hạn chế phương tiện, có lẽ cần đặt một câu hỏi lớn hơn: Đô thị đã thiết kế đủ không gian cho từng loại hình giao thông hay chưa?

Điều khiến tôi chú ý: ô tô không quá nhiều

Một điểm khác biệt khá rõ mà tôi cảm nhận được là lượng ô tô trên đường phố Nam Ninh thấp hơn khá nhiều so với Hà Nội.

Trong khi đó, thành phố vẫn rất hiện đại.

Nhà cao tầng rất nhiều.

Đường sá rộng.

Hoạt động thương mại, dịch vụ vẫn sôi động.

Vậy tại sao một thành phố lớn lại không cần quá nhiều ô tô trên đường?

Một phần câu trả lời nằm ở hệ thống tàu điện ngầm.

Tôi thấy tàu điện ngầm thực sự phát huy vai trò trong việc giảm áp lực giao thông mặt đất.

Điều thú vị là lượng xe buýt công cộng mà tôi quan sát được không quá lớn.

Điều đó khiến tôi nghĩ rằng trong một đô thị lớn, phương tiện giao thông công cộng không nhất thiết phải chỉ là câu chuyện "có thật nhiều xe buýt".

Quan trọng hơn là phải có một hệ thống vận tải khối lượng lớn đủ năng lực, kết nối được các khu vực dân cư, thương mại và trung tâm thành phố.

Khi người dân có một lựa chọn thuận tiện, nhanh và đáng tin cậy, họ không nhất thiết phải sử dụng ô tô cho mọi hành trình.

ESG không chỉ là trồng thêm cây

Đi Nam Ninh, tôi lại nghĩ đến một cách hiểu khác về chữ E trong ESG – Environmental.

Nhiều người khi nói về môi trường thường nghĩ ngay đến:

Trồng cây.

Điện mặt trời.

Xe điện.

Giảm phát thải CO₂.

Những điều đó đều đúng.

Nhưng với một thành phố hàng triệu dân, ESG còn nằm ở cách chúng ta quy hoạch không gian sống và giao thông.

Một con đường được thiết kế tốt có thể giúp hàng triệu người giảm thời gian chờ đợi mỗi ngày.

Một hệ thống metro tốt có thể giảm hàng triệu chuyến ô tô cá nhân.

Một làn đường riêng cho xe đạp điện có thể giảm xung đột giao thông.

Một vỉa hè rộng có thể khuyến khích người dân đi bộ.

Tất cả những điều đó đều liên quan trực tiếp đến môi trường.

ESG đôi khi không bắt đầu từ một công nghệ đắt tiền. Nó bắt đầu từ một bản quy hoạch tốt.

Nhà cao tầng nhưng không tạo cảm giác "bức tường bê tông"

Nam Ninh cũng khiến tôi chú ý bởi một nghịch lý khá thú vị.

Nhà cao tầng rất nhiều.

Nhưng cảm giác đô thị không bị dồn nén.

Các tòa nhà không phải cứ xây sát mặt đường thành một bức tường bê tông khổng lồ.

Không gian giữa các khu nhà được tổ chức khá tốt.

Đường rộng.

Vỉa hè rộng.

Cây xanh nhiều.

Người dân có không gian đi bộ.

Điều này làm tôi liên tưởng đến một vấn đề rất lớn của các đô thị Việt Nam:

Mật độ dân cư cao không nhất thiết đồng nghĩa với đô thị chật chội.

Vấn đề nằm ở cách chúng ta tổ chức mật độ đó.

Nếu nhà cao tầng được quy hoạch tốt, có giao thông công cộng tốt, có không gian xanh và không gian công cộng thì mật độ cao vẫn có thể tạo ra một thành phố đáng sống.

Không hàng rong lấn chiếm vỉa hè – một chi tiết nhỏ nhưng rất đáng suy nghĩ

Có những thứ khi ở Việt Nam chúng ta quá quen nên đôi khi không còn nhận ra nó là một vấn đề.

Đó là vỉa hè bị chiếm dụng.

Hàng rong.

Xe máy.

Ô tô đỗ trên vỉa hè.

Biển quảng cáo.

Các hoạt động kinh doanh chen lấn vào không gian dành cho người đi bộ.

Tại Nam Ninh, tôi gần như không thấy cảnh hàng rong lấn chiếm đường và vỉa hè theo cách phổ biến ở nhiều đô thị Việt Nam.

Và khi vỉa hè thực sự thuộc về người đi bộ, tôi mới nhận ra: Đi bộ cũng là một loại hình giao thông.

Một đô thị muốn giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân thì trước hết phải khiến người dân cảm thấy đi bộ là một trải nghiệm dễ chịu.

Và tôi nghĩ về Hà Nội

Tôi sinh ra và sống trong môi trường đô thị Việt Nam nên tôi hiểu rằng bài toán của Hà Nội không hề đơn giản.

Dân số đông.

Mật độ xây dựng cao.

Xe máy rất nhiều.

Ô tô ngày càng tăng.

Hạ tầng giao thông phải chạy đua với tốc độ đô thị hóa.

Không thể đơn giản lấy mô hình của một thành phố khác rồi áp nguyên vào Hà Nội.

Nhưng Nam Ninh cho tôi một góc nhìn: Muốn giải quyết tắc đường, có lẽ không thể chỉ tập trung vào việc mở rộng thêm đường.

Phải đồng thời giải quyết cả:

• Quy hoạch đô thị.

• Giao thông công cộng.

• Không gian cho người đi bộ.

• Làn đường cho xe đạp và xe đạp điện.

• Phân bố dân cư.

• Quy hoạch các khu nhà cao tầng.

• Không gian xanh.

• Quản lý vỉa hè.

• Và quan trọng nhất: giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Đó chính là ESG ở cấp độ đô thị.

Từ ESG đô thị nghĩ đến ESG trong ngành xây dựng

Là một người làm trong lĩnh vực máy xây dựng, tôi lại nghĩ đến một câu chuyện khác.

Muốn xây dựng những đô thị như vậy, chúng ta cần một khối lượng hạ tầng khổng lồ.

Đường sá.

Metro.

Cầu.

Hầm.

Khu đô thị.

Hệ thống thoát nước.

Công viên.

Hạ tầng năng lượng.

Và tất cả những công trình đó đều cần đến máy móc.

Máy xúc, máy ủi, máy lu, xe tải, cần cẩu... đều tiêu thụ năng lượng và tạo ra phát thải.

Vì vậy ESG trong ngành xây dựng không thể chỉ dừng ở câu chuyện "thành phố xanh".

Nó phải đi ngược trở lại tận công trường.

Máy móc tiết kiệm nhiên liệu hơn.

Thiết bị điện hóa.

Giảm thời gian máy chạy không tải.

Tối ưu năng suất.

Giảm tiêu hao nhiên liệu trên mỗi mét khối đất đá đào xúc.

Giảm số giờ máy hoạt động cho cùng một khối lượng công việc.

Quản lý bảo dưỡng tốt hơn.

Tất cả đều có thể trở thành những chỉ số ESG có thể đo đếm được.

Có lẽ đây mới là ESG thực tế

Sau chuyến đi Nam Ninh, tôi càng tin rằng ESG không phải là một khái niệm xa xôi dành riêng cho các tập đoàn lớn.

ESG có thể bắt đầu từ một câu hỏi rất đơn giản: Chúng ta muốn thành phố mình sống sẽ như thế nào sau 20–30 năm nữa?

Một thành phố mà mỗi người phải sở hữu ô tô để đi làm?

Hay một thành phố mà người dân có thể đi bộ xuống phố, đi xe đạp điện trên làn đường riêng, sử dụng metro để đi xa và chỉ sử dụng ô tô khi thực sự cần thiết?

Một thành phố có những tòa nhà cao tầng san sát mặt đường?

Hay một thành phố cao tầng nhưng vẫn có không gian xanh, vỉa hè rộng và những khoảng thở?

Một thành phố liên tục mở rộng đường để giải quyết ùn tắc?

Hay một thành phố quy hoạch để giảm nhu cầu phải sử dụng ô tô ngay từ đầu?

Tôi không cho rằng Nam Ninh đã hoàn hảo.

Cũng không nghĩ Việt Nam có thể sao chép nguyên mô hình của Nam Ninh.

Nhưng một chuyến đi đôi khi không cần mang về một mô hình hoàn chỉnh.

Chỉ cần mang về một cách nhìn mới.

Và với tôi, chuyến đi Nam Ninh lần này đã mang về một suy nghĩ như vậy:

ESG của một đô thị không chỉ nằm ở việc thành phố có bao nhiêu cây xanh, mà còn nằm ở cách thành phố tổ chức từng mét vuông không gian cho con người.

Một con đường rộng hơn một chút.

Một làn xe đạp điện được quy hoạch đúng chỗ.

Một vỉa hè đủ rộng.

Một tuyến metro hiệu quả.

Một khu nhà cao tầng được quy hoạch hợp lý.

Một công trường sử dụng máy móc hiệu suất cao hơn.

Những điều tưởng như rất nhỏ ấy, khi cộng lại với hàng triệu người, có thể tạo nên một thay đổi rất lớn.

Nam Ninh – một chuyến đi công việc, nhưng lại cho tôi thêm một bài học về ESG.

Và có lẽ bài học lớn nhất không nằm ở những tòa nhà cao tầng.

Nó nằm trên chính những con đường mà mỗi ngày hàng triệu người đang đi qua.