Đang tải...
Đang tải...
Trung Quốc qua mắt một Salesman Việt Nam – Phần 1
Có một thời gian, tôi cũng nhìn Trung Quốc giống như rất nhiều người Việt Nam khác.
Tôi biết Trung Quốc qua những sản phẩm xuất hiện trên thị trường, qua những câu chuyện được nghe từ người khác, qua báo chí, mạng xã hội và những nhận xét đôi khi rất ngắn gọn: hàng Trung Quốc rẻ, hàng Trung Quốc nhiều, hàng Trung Quốc chất lượng thế này hay thế kia.
Nhưng đó là Trung Quốc qua thông tin.
Còn sau nhiều chuyến đi, khi có cơ hội đặt chân đến những thành phố, khu công nghiệp, nhà máy và nơi sản xuất thực tế, cách nhìn của tôi bắt đầu thay đổi.
Không phải theo kiểu từ “không thích” thành “thích”.
Cũng không phải từ hoài nghi thành tin tưởng tuyệt đối.
Mà đơn giản hơn: Tôi bắt đầu nhìn Trung Quốc một cách nhiều chiều hơn.
Và tôi nhận ra rằng có những điều nếu chỉ nhìn qua màn hình thì rất khó hiểu được.
Làm trong lĩnh vực máy công trình khiến tôi có cơ hội tiếp xúc với Trung Quốc nhiều hơn một người bình thường.
Tôi làm việc với máy xúc, máy công trình, phụ tùng, kỹ thuật, nhà máy và khách hàng.
Tôi đọc tài liệu kỹ thuật.
Tôi xem hình ảnh nhà máy.
Tôi xem video sản phẩm.
Tôi trao đổi với người Trung Quốc trong công việc.
Vì thế, trước những chuyến đi đầu tiên, tôi nghĩ rằng mình cũng đã hiểu tương đối về đất nước này.
Nhưng khi trực tiếp đặt chân đến Trung Quốc, tôi mới nhận ra một điều khá thú vị: Biết thông tin về một đất nước không có nghĩa là đã hiểu đất nước đó.
Một bức ảnh về một thành phố không cho tôi cảm nhận được tốc độ của dòng người trên đường phố.
Một video về nhà máy không cho tôi cảm nhận được quy mô của dây chuyền sản xuất.
Một catalogue không cho tôi biết hết cách những kỹ sư đang suy nghĩ về sản phẩm.
Và một bài viết trên Internet chắc chắn không thể thay thế hoàn toàn cảm giác khi mình đứng ngay trước một cỗ máy đang được sản xuất.
Đó là lý do tôi bắt đầu trân trọng việc đi thực địa.
Điều đầu tiên khiến tôi thay đổi không phải là một chiếc máy xúc. Mà là quy mô.
Có những nơi tôi đi qua khiến tôi phải suy nghĩ: “Ở đây thực sự có bao nhiêu con người đang làm việc?”
Những tuyến đường lớn, những khu đô thị, các khu công nghiệp rộng, hệ thống giao thông, nhà ga, bến cảng, những công trình đang thi công...
Tất cả tạo cho tôi cảm giác rằng mình đang đứng trước một nền kinh tế có quy mô rất lớn.
Nhưng điều tôi quan tâm hơn cả là: Quy mô đó được tạo ra bằng cách nào?
Một đất nước không thể tự nhiên có hàng nghìn nhà máy.
Không thể tự nhiên có những dây chuyền sản xuất lớn.
Không thể tự nhiên có một hệ thống cung ứng hàng hóa khổng lồ.
Đằng sau đó phải là con người, vốn, công nghệ, logistics, kỹ thuật, quản trị, thị trường và rất nhiều năm tích lũy.
Từ góc nhìn của một salesman máy công trình, tôi bắt đầu quan sát những thứ mà trước đây mình ít để ý.
Tôi nhìn nhà máy khác với một khách du lịch.
Tôi nhìn những chiếc xe vận chuyển hàng hóa khác với một người chỉ đi tham quan.
Tôi để ý cách máy móc được bố trí.
Tôi quan sát công nhân làm việc.
Tôi chú ý đến cách sản phẩm đi qua từng công đoạn.
Và tôi bắt đầu đặt câu hỏi: “Một sản phẩm được tạo ra như thế nào trước khi nó xuất hiện trước mặt khách hàng?”
Đây có lẽ là thay đổi lớn nhất đối với tôi.
Trước khi nhìn tận mắt một nhà máy, chúng ta thường nhìn một chiếc máy theo cách rất đơn giản:
Nhưng khi đứng trong một nhà máy, tôi nhận ra phía sau một chiếc máy là cả một hệ thống.
Đặc biệt với máy công trình, một chiếc máy có thể làm việc ngoài công trường nhiều năm.
Vì vậy, thứ chúng ta nhìn thấy khi nhận máy chỉ là điểm cuối của một quá trình rất dài.
Từ đó, tôi bắt đầu có thói quen mới:
Khi nhìn một sản phẩm, tôi không chỉ hỏi:
“Nó có tốt không?”
Mà hỏi thêm:
“Nó được làm ra như thế nào?”
Hai câu hỏi này hoàn toàn khác nhau.
Tôi nghĩ đây là phần nhạy cảm nhất, nhưng cũng là phần chân thật nhất trong câu chuyện của tôi.
Ở Việt Nam, cụm từ “hàng Trung Quốc” đôi khi được sử dụng như một cách đánh giá chất lượng.
Nhưng sau những chuyến đi, tôi nhận ra rằng cụm từ đó quá rộng.
Trung Quốc có rất nhiều loại sản phẩm.
Vì vậy, nói một sản phẩm tốt hay không chỉ dựa vào quốc gia nơi nó được sản xuất là một cách đánh giá quá đơn giản.
Điều tôi học được không phải là: “Hàng Trung Quốc đều tốt.”
Mà là: “Hãy đánh giá từng sản phẩm, từng doanh nghiệp và từng phân khúc bằng những tiêu chí cụ thể.”
Đó là một thay đổi rất lớn trong tư duy của tôi.
Đi nhiều lần, tôi nhận ra rằng điều khiến tôi nhớ nhất không phải lúc nào cũng là những công trình lớn.
Đó có thể là một người bán hàng.
Một tài xế.
Một nhân viên nhà máy.
Một kỹ sư.
Một người phục vụ trong khách sạn.
Một đồng nghiệp Trung Quốc.
Một người tôi tình cờ gặp trên đường.
Những cuộc tiếp xúc rất ngắn đôi khi lại giúp tôi hiểu thêm về cuộc sống hàng ngày.
Tôi nhận ra rằng khi chúng ta nhìn một đất nước từ bên ngoài, chúng ta thường nhìn nó bằng những khái niệm rất lớn:
Kinh tế.
Công nghệ.
Dân số.
Công nghiệp.
Thành phố.
Xuất khẩu.
Nhưng khi đặt chân đến đó, đất nước ấy lại trở thành những con người cụ thể.
Họ đi làm.
Họ ăn uống.
Họ kinh doanh.
Họ chăm sóc gia đình.
Họ sử dụng điện thoại.
Họ đi tàu.
Họ uống cà phê.
Họ nói chuyện với nhau.
Họ cũng có những áp lực và những vấn đề riêng trong cuộc sống.
Điều này làm tôi bớt nhìn Trung Quốc như một khái niệm lớn.
Tôi bắt đầu nhìn nó như một xã hội của những con người bình thường.
Internet rất hữu ích. Nhờ Internet, chúng ta có thể nhìn thấy gần như mọi thứ.
Nhưng Internet cũng có một điểm hạn chế: Chúng ta thường chỉ nhìn thấy những gì được lựa chọn để xuất hiện trước mắt mình.
Một video có thể cho tôi thấy một thành phố hiện đại.
Một bài viết có thể cho tôi thấy một câu chuyện tiêu cực.
Một bức ảnh có thể cho tôi thấy một nhà máy rất đẹp.
Một bình luận có thể khiến tôi hình thành một định kiến.
Nhưng trải nghiệm thực tế phức tạp hơn rất nhiều.
Tôi có thể nhìn thấy một thành phố rất hiện đại nhưng cũng nhìn thấy những khu vực bình thường.
Tôi có thể nhìn thấy một nhà máy quy mô lớn nhưng cũng nhìn thấy những công việc rất thủ công.
Tôi có thể gặp một người rất thân thiện nhưng cũng có thể gặp những người hoàn toàn khác.
Và chính những điều tưởng như mâu thuẫn đó mới tạo nên một bức tranh gần với thực tế hơn.
Thực tế hiếm khi chỉ có màu trắng hoặc màu đen.
Điều thú vị là việc đi Trung Quốc không chỉ thay đổi suy nghĩ của tôi về Trung Quốc.
Nó còn thay đổi cách tôi làm công việc bán hàng.
Ngày trước, khi khách hàng hỏi về một sản phẩm, tôi thường tập trung vào thông số.
Những câu hỏi đó vẫn rất quan trọng.
Nhưng sau những chuyến đi, tôi hiểu rằng khách hàng không thực sự mua một bảng thông số.
Họ mua một giải pháp cho công việc của họ.
Một chiếc máy phải làm việc trong điều kiện thực tế.
Phải có phụ tùng.
Phải có dịch vụ.
Phải có người hiểu máy.
Phải có khả năng sửa chữa.
Phải tạo ra năng suất.
Và quan trọng nhất: Nó phải phù hợp với công việc mà khách hàng đang làm.
Đi thực tế giúp tôi nhìn sản phẩm từ phía sau hơn.
Tôi hiểu hơn về nơi nó được sản xuất và từ đó hiểu hơn về những câu hỏi mà khách hàng nên đặt ra trước khi mua.
Đây có lẽ là bài học lớn nhất tôi nhận được.
Trước đây tôi thường hỏi:
“Sản phẩm này là gì?”
Sau này tôi hỏi:
“Tại sao họ lại làm nó như vậy?”
Tại sao dây chuyền được thiết kế như vậy?
Tại sao một bộ phận được tự động hóa?
Tại sao một nhà máy đặt ở vị trí đó?
Tại sao logistics lại được tổ chức như vậy?
Tại sao doanh nghiệp lại đầu tư vào công nghệ này?
Tại sao một sản phẩm được phát triển cho thị trường này thay vì thị trường khác?
Khi bắt đầu đặt câu hỏi “tại sao”, chuyến đi trở nên thú vị hơn rất nhiều.
Tôi không còn chỉ đi để nhìn.
Tôi đi để quan sát và đặt câu hỏi.
Tôi từng xem rất nhiều hình ảnh và video về các nhà máy Trung Quốc.
Nhưng cảm giác khi đứng trực tiếp trong một khu sản xuất hoàn toàn khác.
Âm thanh của nhà máy.
Mùi của dầu mỡ và kim loại.
Những linh kiện được xếp thành từng khu vực.
Những chiếc máy đang được lắp ráp.
Xe nâng di chuyển.
Công nhân làm việc.
Kỹ sư kiểm tra.
Những sản phẩm hoàn thiện xếp thành hàng.
Tất cả những thứ đó tạo nên một cảm giác mà một bức ảnh không thể truyền tải hoàn toàn.
Có những lúc tôi đứng nhìn một dây chuyền và nghĩ:
“Đằng sau một chiếc máy mà khách hàng chỉ mất vài phút để quyết định mua, có thể là hàng nghìn giờ lao động và rất nhiều năm tích lũy công nghệ.”
Từ đó tôi có thêm sự tôn trọng đối với quá trình sản xuất.
Không chỉ đối với sản phẩm Trung Quốc.
Mà đối với sản xuất công nghiệp nói chung.
Ngược lại. Tôi nghĩ những chuyến đi khiến tôi hoài nghi theo cách tốt hơn.
Trước đây, đôi khi chúng ta hoài nghi vì nghe người khác nói.
Sau này, tôi muốn hoài nghi bằng cách đặt câu hỏi:
Sản phẩm này có phù hợp không?
Nhà sản xuất có năng lực gì?
Dữ liệu kỹ thuật có đáng tin không?
Dịch vụ sau bán hàng thế nào?
Phụ tùng có sẵn không?
Chi phí vận hành ra sao?
Sản phẩm đã được sử dụng ở đâu?
Khách hàng thực tế đánh giá thế nào?
Tuổi thọ và độ bền ra sao?
Đó là kiểu hoài nghi mà tôi cho rằng rất cần thiết khi mua bất kỳ một tài sản lớn nào.
Đặc biệt là máy công trình.
Bởi vì một chiếc máy xúc không phải là một món đồ mua về để thử.
Nó là một khoản đầu tư.
Đây là điều tôi muốn nói rõ ngay từ đầu của series này.
Tôi không viết những câu chuyện này để thuyết phục ai rằng: “Trung Quốc tốt hơn.”
Cũng không muốn nói: “Người Việt Nam nên thay đổi quan điểm về Trung Quốc.”
Mỗi người đều có quyền có một góc nhìn riêng.
Tôi chỉ muốn kể lại một điều rất đơn giản: Khi tôi trực tiếp đến một nơi, nhìn tận mắt, gặp con người và trải nghiệm cuộc sống ở đó, tôi có thêm dữ liệu thực tế để hình thành quan điểm của mình.
Vậy thôi.
Nếu sau một chuyến đi, tôi vẫn không thích một sản phẩm nào đó, tôi vẫn có quyền không mua.
Nếu một sản phẩm tốt, tôi cũng có quyền thừa nhận nó tốt.
Không cần phải biến chuyện đó thành một cuộc tranh luận.
Nếu phải tóm tắt sự thay đổi của mình sau nhiều chuyến đi bằng một câu, có lẽ tôi sẽ nói:
Tôi bớt định kiến hơn, nhưng không bớt tiêu chuẩn.
Tôi không còn nghĩ:
“Đây là hàng Trung Quốc, chắc chắn nó như thế này.”
Tôi chuyển sang:
“Đây là sản phẩm gì? Ai sản xuất? Sản xuất ở đâu? Dùng công nghệ gì? Chất lượng thế nào? Hiệu quả ra sao? Và nó có phù hợp với nhu cầu của mình không?”
Tôi nghĩ đây là cách nhìn công bằng hơn.
Không chỉ với Trung Quốc.
Mà với bất kỳ quốc gia nào.
Có một điều tôi ngày càng tin hơn: Du lịch không chỉ là đi từ địa điểm này sang địa điểm khác.
Đi cũng có thể là một cách học.
Đi để hiểu một thành phố.
Đi để hiểu một nền văn hóa.
Đi để hiểu cách người khác làm việc.
Đi để nhìn thấy một ngành công nghiệp.
Đi để hiểu tại sao một sản phẩm lại được tạo ra.
Và đôi khi, đi để hiểu chính những định kiến của mình.
Tôi từng nghĩ rằng mình đi Trung Quốc chủ yếu vì công việc.
Nhưng sau nhiều chuyến đi, tôi nhận ra mình nhận được nhiều hơn công việc.
Tôi học được cách quan sát.
Học cách đặt câu hỏi.
Học cách kiểm chứng thông tin.
Và quan trọng nhất, học cách không vội vàng kết luận về một điều mà mình chưa thực sự trải nghiệm.
Có lẽ vì vậy mà tôi muốn bắt đầu series này.
Tôi là một salesman máy công trình.
Công việc của tôi gắn với máy xúc, máy móc, nhà máy, khách hàng và những chuyến đi.
Nhưng mỗi chuyến đi không chỉ có những con số trong catalogue.
Có thành phố.
Có con người.
Có nhà máy.
Có công nghệ.
Có những bữa ăn.
Có những cuộc trò chuyện.
Có những điều khiến mình bất ngờ.
Và cũng có những điều khiến mình phải suy nghĩ lại.
Tôi muốn kể những câu chuyện đó theo góc nhìn của một người Việt Nam đã trực tiếp đến Trung Quốc nhiều lần.
Không phải một chuyên gia Trung Quốc học.
Không phải một nhà nghiên cứu.
Không phải một người chuyên viết về du lịch.
Chỉ là một salesman Việt Nam đi làm việc, đi quan sát và đi trải nghiệm.
Có thể góc nhìn của tôi chưa hoàn hảo.
Nhưng đó là những gì tôi đã nhìn thấy.
Nếu trước đây tôi nhìn Trung Quốc bằng những thông tin mình có được, thì bây giờ tôi cố gắng nhìn Trung Quốc bằng cả: Thông tin + trải nghiệm + quan sát + đối thoại + kiểm chứng.
Tôi nhìn thấy một Trung Quốc rất lớn.
Nhưng bên trong sự lớn đó là vô số con người và doanh nghiệp khác nhau.
Tôi nhìn thấy những thành phố hiện đại.
Nhưng cũng nhìn thấy cuộc sống rất bình thường.
Tôi nhìn thấy những nhà máy lớn.
Nhưng cũng nhìn thấy hàng nghìn con người đứng phía sau những dây chuyền đó.
Tôi nhìn thấy công nghệ.
Nhưng cũng hiểu rằng công nghệ không tự nhiên xuất hiện.
Nó là kết quả của đầu tư, nghiên cứu, con người, thất bại, cải tiến và thời gian.
Và tôi nhận ra rằng có lẽ không có cách nào tốt hơn để hiểu một nơi bằng việc tự mình đến đó.
Tôi không biết những chuyến đi tiếp theo sẽ còn khiến tôi thay đổi suy nghĩ về Trung Quốc đến đâu.
Có thể tôi sẽ tiếp tục bất ngờ.
Có thể tôi sẽ tiếp tục phát hiện những điều mình chưa biết.
Và cũng có thể sẽ có những điều tôi nhìn thấy nhưng không đồng tình.
Tôi nghĩ điều đó hoàn toàn bình thường.
Bởi mục tiêu của việc đi không phải là tìm kiếm những thứ để củng cố quan điểm có sẵn.
Mục tiêu của việc đi là để nhìn thấy nhiều hơn.
Sau mỗi chuyến đi, tôi muốn mình trở về với nhiều câu hỏi hơn, nhưng cũng với nhiều dữ liệu thực tế hơn.
Và nếu những câu chuyện nhỏ này có thể giúp một người Việt Nam nào đó nhìn Trung Quốc bớt qua định kiến và nhiều hơn qua trải nghiệm, thì tôi nghĩ những chuyến đi của mình đã có thêm một ý nghĩa khác.
Đó cũng là lý do tôi bắt đầu:
Không phải để nói rằng Trung Quốc tốt hay xấu.
Không phải để quảng cáo một sản phẩm.
Không phải để tranh luận đúng – sai.
Mà chỉ đơn giản là:
Tôi đã đi. Tôi đã nhìn thấy. Tôi đã trải nghiệm. Và tôi muốn kể lại.
Bởi đôi khi, để hiểu một đất nước, chúng ta cần bước ra khỏi màn hình và tự mình đặt chân đến đó.
Một chuyến thăm nhà máy SANY đã thay đổi cách tôi nhìn về chiếc máy xúc như thế nào?
7 Năm Làm Salesman Máy Xúc SANY: Từ Bãi Máy Hưng Yên Đến Hành Trình Đưa SANY Vươn Khắp Việt Nam
ĐI TRUNG QUỐC GIÚP TÔI HIỂU KHÁCH HÀNG VIỆT NAM HƠN NHƯ THẾ NÀO?
Góc nhìn Trung Quốc từ trải nghiệm thực tế
Một Salesman máy công trình nhìn thấy gì ở Thượng Hải
Hàng Trung quốc chỉ là hàng giá rẻ không ???
