NHẬT KÝ SALESMAN - HAI LẦN ĐẾN THƯỢNG HẢI

NHẬT KÝ SALESMAN: HAI LẦN ĐẾN THƯỢNG HẢI – TỪ THÀNH PHỐ NHỮNG TÒA NHÀ CHỌC TRỜI ĐẾN NHỮNG BÀI HỌC ESG

Có những thành phố người ta chỉ cần đến một lần là nhớ.

Với tôi, Thượng Hải là một thành phố như vậy.

Tôi đã hai lần đến Thượng Hải, vào năm 2024 và năm 2026. Hai chuyến đi ở hai thời điểm khác nhau, nhưng cảm giác đọng lại vẫn khá giống nhau: Thượng Hải đẹp, hiện đại, sạch sẽ và đặc biệt có một cách tổ chức đô thị khiến người làm kinh doanh và kỹ thuật như tôi phải suy nghĩ.

Nếu chỉ nhìn Thượng Hải từ trên cao, người ta dễ bị choáng ngợp bởi những tòa nhà chọc trời.

Nhưng nếu đi xuống mặt đất, đi bộ trên những con phố không quá rộng, quan sát dòng người, phương tiện, xe đạp điện, tàu điện ngầm và cách thành phố vận hành, ta lại nhìn thấy một Thượng Hải khác.

Một Thượng Hải rất đáng để học hỏi.

Lần đầu nhìn Thượng Hải từ trên cao

Năm 2024, tôi có dịp đến Thượng Hải và trải nghiệm một trong những biểu tượng nổi bật nhất của thành phố: Shanghai Tower.

Shanghai Tower nằm giữa khu tài chính Lục Gia Chủy, cao 632 m, với 127 tầng nổi. Đài quan sát nằm ở tầng 118, ở độ cao khoảng 546 m. Tòa nhà cũng nổi tiếng với hệ thống thang máy siêu tốc; thang máy nhanh nhất từng được Guinness ghi nhận đạt tốc độ 20,5 m/giây.

Điều khiến tôi ấn tượng không chỉ là độ cao.

Mà là cảm giác đứng trên tầng rất cao, nhìn xuống cả khu trung tâm Lục Gia Chủy.

Những con đường, dòng xe, các tòa nhà, dòng sông Hoàng Phố... tất cả thu nhỏ lại.

Từ trên cao, Thượng Hải hiện lên như một mô hình khổng lồ được quy hoạch rất chặt chẽ.

Đặc biệt, khu vực Lục Gia Chủy với Shanghai Tower, Jin Mao Tower, Shanghai World Financial Center và Oriental Pearl Tower tạo thành một skyline mà có lẽ rất khó nhầm lẫn với bất kỳ thành phố nào khác.

Đứng ở đó, tôi chợt nghĩ: Một thành phố hiện đại không chỉ được tạo nên bởi những tòa nhà cao. Nó được tạo nên bởi cách những tòa nhà ấy kết nối với nhau và kết nối với con người.

Buổi tối bên sông Hoàng Phố

Nếu ban ngày Thượng Hải gây ấn tượng bởi chiều cao thì ban đêm, thành phố lại chinh phục người ta bằng ánh sáng.

Tôi đã đi dạo bên sông Hoàng Phố và ngắm cảnh hai bờ.

Một bên là những công trình kiến trúc mang dấu ấn lịch sử.

Một bên là skyline hiện đại của Lục Gia Chủy.

Dòng sông nằm giữa hai thế giới.

Một bên là quá khứ.

Một bên là tương lai.

Và Thượng Hải đứng ở chính giữa, kết nối hai thời đại ấy.

Du lịch Thượng Hải hiện nay vẫn xem tuyến Hoàng Phố – Lục Gia Chủy – The Bund là một trong những trải nghiệm tiêu biểu nhất của thành phố. Chính quyền Thượng Hải cũng giới thiệu các tuyến tham quan kết hợp skyline Lục Gia Chủy, khu Bund lịch sử và du thuyền trên sông Hoàng Phố.

Tôi đặc biệt thích khoảnh khắc buổi tối.

Ánh đèn từ những tòa nhà phản chiếu xuống mặt nước.

Dòng người đi bộ.

Những chiếc tàu chậm rãi di chuyển trên sông.

Một thành phố hàng chục triệu dân nhưng ở một số khu vực trung tâm, cảm giác không hề hỗn loạn như tôi từng tưởng tượng.

Điều khiến tôi bất ngờ: đường phố không quá rộng nhưng rất sạch

Đây có lẽ là một trong những ấn tượng đáng nhớ nhất của tôi về Thượng Hải.

Tôi từng nghĩ một siêu đô thị lớn như Thượng Hải chắc chắn phải có những đại lộ cực kỳ rộng, xe cộ ken đặc và tiếng còi xe liên tục.

Nhưng thực tế tôi quan sát được lại có phần khác.

Có những con phố không quá rộng.

Nhưng đường phố sạch.

Không gian được tổ chức khá gọn gàng.

Dòng người và phương tiện được phân bổ theo nhiều phương thức vận tải khác nhau.

Và từ đó tôi bắt đầu nhận ra một điều: Muốn giải quyết giao thông đô thị không nhất thiết chỉ bằng cách mở rộng đường.

Một thành phố có thể lựa chọn một cách khác:

Đưa một phần giao thông xuống dưới mặt đất.

Thành phố trên mặt đất và thành phố dưới lòng đất

Sau chuyến đi Thượng Hải, tôi càng hiểu vì sao cảm giác đường phố ở đây đôi khi không tương xứng với quy mô dân số khổng lồ.

Đó là nhờ hệ thống giao thông công cộng, đặc biệt là metro.

Năm 2025, mạng lưới đường sắt đô thị Thượng Hải đã đạt khoảng 906 km và vận chuyển khoảng 3,71 tỷ lượt hành khách trong năm, bình quân hơn 10 triệu lượt mỗi ngày. Theo thống kê chính thức năm 2025, đến cuối năm thành phố có 22 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài 962 km nếu tính toàn bộ hệ thống được thống kê.

Ngay từ năm 2024, giao thông đường sắt đô thị đã chiếm hơn 70% tỷ trọng đi lại bằng phương tiện công cộng của Thượng Hải.

Những con số này giúp tôi hiểu rõ hơn cảm giác mình đã có khi đi trên đường phố Thượng Hải:

Không phải Thượng Hải không có giao thông.

Mà là một phần rất lớn của giao thông được tổ chức trong một hệ thống khác.

Đó chính là bài học về quy hoạch.

Xe đạp điện – một chi tiết nhỏ nhưng nói lên một tư duy lớn

Một hình ảnh khác khiến tôi rất ấn tượng là xe đạp chia sẻ.

Ở nhiều khu vực, xe đạp có mặt khá phổ biến.

Muốn sử dụng, chỉ cần mở ứng dụng, tìm xe hoặc nhìn thấy xe gần đó, quét mã QR và mở khóa.

Theo hướng dẫn chính thức của thành phố, Thượng Hải hiện có ba nền tảng xe đạp chia sẻ lớn là Hellobike, Meituan Bike và Qingju Bike. Người dùng có thể tìm xe trên bản đồ hoặc quét QR code trực tiếp trên xe để mở khóa.

Tôi nhìn một chiếc xe đạp như vậy và nghĩ:

Nó rất đơn giản.

Không phải một công nghệ quá xa vời.

Nhưng khi hàng triệu người cùng sử dụng một hệ thống đơn giản như vậy, nó trở thành một phần của hạ tầng đô thị.

Đó chính là sức mạnh của công nghệ khi được đưa vào đời sống.

Từ Thượng Hải nghĩ về ESG

Trước đây, khi nói đến ESG, nhiều người thường nghĩ đó là một khái niệm khá xa xôi.

Environmental – môi trường.

Social – xã hội.

Governance – quản trị.

Nhưng sau những chuyến đi thực tế, tôi nhận ra ESG đôi khi không nằm trong những báo cáo hàng trăm trang.

ESG có thể nằm ngay trên một con phố.

E – Environmental: giảm áp lực lên môi trường

Một thành phố có hàng chục triệu người không thể để tất cả phụ thuộc vào ô tô cá nhân.

Metro, xe buýt, xe đạp và các phương tiện điện tạo thành nhiều tầng giao thông khác nhau.

Điều đó giúp giảm áp lực lên đường phố, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tạo ra một hệ thống di chuyển đa phương thức.

Đây là điều tôi nghĩ rất đáng để Việt Nam nghiên cứu khi các đô thị ngày càng phát triển.

S – Social: công nghệ phải phục vụ con người

ESG không chỉ là giảm CO₂.

Một thành phố tốt còn phải giúp người dân di chuyển thuận tiện hơn.

Người già, người trẻ, người lao động, doanh nhân, khách du lịch... đều phải có khả năng tiếp cận hệ thống giao thông.

Chiếc xe đạp chia sẻ chỉ là một ví dụ rất nhỏ.

Nhưng nó cho thấy một nguyên tắc lớn: Công nghệ tốt là công nghệ khiến cuộc sống của con người đơn giản hơn.

Không cần phải hiểu công nghệ phức tạp.

Chỉ cần quét mã.

Xe mở khóa.

Và hành trình bắt đầu.

G – Governance: phía sau một thành phố đẹp là một hệ thống quản trị

Đây có lẽ là bài học sâu nhất.

Một thành phố sạch không tự nhiên mà có.

Một hệ thống metro hàng trăm kilomet không tự nhiên mà có.

Một hệ thống xe đạp chia sẻ hoạt động trên quy mô lớn cũng không tự nhiên mà có.

Đằng sau đó là quy hoạch, tiêu chuẩn, dữ liệu, công nghệ, quản lý vận hành và sự phối hợp của rất nhiều bên.

Nói cách khác: ESG cuối cùng vẫn quay trở lại câu chuyện quản trị.

Có công nghệ nhưng quản trị kém thì công nghệ không tạo ra giá trị lớn.

Có hạ tầng nhưng vận hành không tốt thì hạ tầng cũng không phát huy được hiệu quả.

Bài học cho ngành xây dựng và máy công trình

Là một người làm trong lĩnh vực máy xây dựng, tôi đặc biệt quan tâm đến một câu hỏi: Nếu Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mạnh về cao tốc, cầu, đường hầm, đô thị và hạ tầng logistics, chúng ta có thể học gì từ Thượng Hải?

Tôi nghĩ có ít nhất 5 điều.

1. Đừng chỉ nghĩ đến xây dựng, hãy nghĩ đến vòng đời công trình

Một công trình hiện đại không chỉ cần xây nhanh.

Nó phải tiết kiệm năng lượng, dễ vận hành, ít phát sinh chất thải và có hiệu quả lâu dài.

Đây chính là tư duy ESG.

2. Máy công trình cũng phải thay đổi

Máy xúc, xúc lật, xe lu, máy san... sẽ không thể mãi chỉ được đánh giá bằng công suất.

Trong tương lai, những câu hỏi như:

• Tiêu hao bao nhiêu nhiên liệu?

• Phát thải bao nhiêu CO₂?

• Thời gian hoạt động thực tế bao nhiêu?

• Chi phí bảo dưỡng thế nào?

• Tuổi thọ thiết bị?

• Khả năng tái sử dụng và xử lý pin?

• Mức độ an toàn cho người vận hành?

sẽ ngày càng quan trọng.

3. Dữ liệu sẽ trở thành một phần của thiết bị

Chiếc máy xúc tương lai không chỉ là một cỗ máy cơ khí.

Nó sẽ là một thiết bị kết nối.

Dữ liệu vận hành có thể giúp doanh nghiệp biết:

Máy đang làm việc bao nhiêu giờ?

Tiêu hao nhiên liệu thế nào?

Khi nào cần bảo dưỡng?

Hiệu suất có giảm không?

Có thể tối ưu đội máy như thế nào?

Đó cũng chính là ESG theo một cách rất thực tế: dùng dữ liệu để giảm lãng phí.

4. Công nghệ xanh phải đi cùng hiệu quả kinh tế

Tôi cho rằng đây là điểm quan trọng nhất.

Doanh nghiệp không thể chuyển đổi xanh chỉ vì một khẩu hiệu.

Thiết bị xanh phải giúp doanh nghiệp:

giảm chi phí – tăng hiệu suất – giảm phát thải – nâng cao năng lực cạnh tranh.

Khi ESG tạo ra hiệu quả kinh tế, ESG mới có thể đi xa.

5. Đừng sợ thay đổi

Thượng Hải cho tôi cảm giác về một thành phố luôn trong trạng thái thay đổi.

Từ những khu phố lịch sử đến những tòa nhà cao hàng trăm mét.

Từ đường bộ đến metro.

Từ xe truyền thống đến xe điện và xe đạp chia sẻ.

Từ những phương thức quản lý truyền thống đến quản trị dựa trên dữ liệu.

Đó chính là tinh thần mà tôi nghĩ các doanh nghiệp Việt Nam cũng cần có.

Thượng Hải không chỉ đẹp ở những tòa nhà chọc trời

Sau hai lần đến Thượng Hải, điều tôi nhớ nhất không phải là con số 632 mét của Shanghai Tower.

Cũng không chỉ là tốc độ 20,5 m/s của thang máy.

Không chỉ là ánh đèn lung linh trên sông Hoàng Phố.

Mà là một cảm giác rất khó diễn tả: Một thành phố rất lớn nhưng đang cố gắng làm cho cuộc sống của con người trở nên gọn gàng hơn.

Những tòa nhà vươn lên trời cao.

Metro chạy dưới lòng đất.

Xe đạp chạy trên mặt đường.

Sông Hoàng Phố chảy xuyên qua thành phố.

Lịch sử đứng cạnh hiện đại.

Công nghệ đứng cạnh đời sống.

Và tất cả cùng tạo nên một Thượng Hải rất riêng.

Hai chuyến đi – nhiều hơn một chuyến công tác

Năm 2024, tôi đến Thượng Hải với tâm thế của một người đi thăm một thành phố nổi tiếng.

Năm 2026, tôi trở lại.

Và lần này, tôi nhìn Thượng Hải bằng một con mắt khác.

Không chỉ nhìn những tòa nhà.

Tôi nhìn cách thành phố vận hành.

Không chỉ nhìn những chiếc xe.

Tôi nhìn hệ thống giao thông phía sau chúng.

Không chỉ nhìn một chiếc xe đạp điện.

Tôi nhìn thấy một mô hình giao thông xanh.

Không chỉ nhìn những công trình hiện đại.

Tôi bắt đầu nghĩ đến ESG.

Có lẽ đó cũng là điều thú vị nhất của những chuyến đi.

Đi để nhìn thấy thế giới.

Nhưng quan trọng hơn: Đi để nhìn lại chính mình và công việc của mình bằng một góc nhìn mới.

Thượng Hải với tôi vì thế không chỉ là một thành phố đẹp.

Đó còn là một bài học sống động về quy hoạch, công nghệ, giao thông, quản trị và phát triển bền vững.

Và với một người làm máy công trình, bài học ấy càng có ý nghĩa.

Bởi phía sau mỗi tòa nhà cao tầng, mỗi cây cầu, mỗi tuyến metro, mỗi con đường...

đều là hàng nghìn giờ lao động của con người và hàng nghìn thiết bị xây dựng.

**Xây dựng tương lai không chỉ là xây những công trình lớn hơn.

Đó còn là xây một cách thông minh hơn, sạch hơn và bền vững hơn.**

Có lẽ đó mới là bài học ESG lớn nhất mà tôi mang về sau hai lần đến Thượng Hải.