Đang tải...
Đang tải...
Trong chuyến đi Nam Ninh, Quảng Tây vừa rồi, chúng tôi gọi người lái xe khách của mình bằng một cái tên rất thân mật: “sư phụ”. Ở Trung Quốc, sư phụ (tiếng Trung: 师傅, đọc là shīfu) khá phổ biến để gọi người lái xe khách, thể hiện sự trân trọng của hành khách trong việc giao phó sự an toàn bản thân cho người cầm vô lăng.
Không phải vì anh là một người nổi tiếng hay có chức vụ gì đặc biệt.
Chỉ đơn giản vì sau vài ngày ngồi trên chiếc xe do anh điều khiển, chúng tôi thực sự nể cách anh làm nghề.
Một người đàn ông Trung Quốc bình thường, nhưng để lại cho tôi rất nhiều suy nghĩ về một nghề tưởng như rất quen thuộc: nghề lái xe.
Và xa hơn nữa là nghề vận hành máy công trình.
Điều đầu tiên tôi cảm nhận ở “sư phụ” là sự điềm tĩnh.
Anh không nói nhiều.
Không nóng vội.
Không liên tục bấm còi.
Không có những cú tăng tốc, phanh gấp khiến hành khách giật mình.
Xe cứ đều đều chạy.
Đến giờ là xuất phát.
Đến điểm là dừng.
Mọi thứ gần như được thực hiện theo một nhịp rất ổn định.
Tôi đặc biệt ấn tượng với hai việc.
Một việc rất nhỏ.
Một việc tưởng như không đáng kể.
Nhưng cả hai lại nói rất nhiều về thái độ của một người đối với nghề nghiệp.
Có một điểm ăn uống ở Nam Ninh mà đường vào khá hẹp, lại có một khúc cua rất khó.
Chiếc xe khách lớn không thể đơn giản cứ thế mà tiến vào.
“Sư phụ” xuống xe quan sát.
Sau đó anh bắt đầu xử lý.
Lùi.
Tiến.
Lại lùi.
Chỉnh góc.
Quan sát.
Lại lùi tiếp.
Cả quá trình kéo dài khoảng 30 phút.
Tôi ngồi trên xe và nghĩ: Nếu ở đâu đó, một tài xế nóng tính có thể sẽ nói:b“Không vào được đâu!” Hoặc cố tiến thật nhanh, đánh lái thật mạnh, rồi cuối cùng có thể va quệt.
Nhưng anh không làm vậy.
Anh kiên nhẫn tìm từng chút một để đưa chiếc xe vào.
Không một tiếng còi sốt ruột.
Không cáu gắt.
Không đổ lỗi cho con đường.
Chỉ tập trung vào việc của mình.
Một người lái xe giỏi đôi khi không phải là người xử lý nhanh nhất, mà là người biết lúc nào cần chậm lại.
Đó là bài học đầu tiên tôi nhận được từ “sư phụ”.
Một chi tiết khác còn nhỏ hơn.
Khi xe chạy đường dài, anh chủ động tắt bớt điều hòa ở những thời điểm phù hợp.
Có thể với nhiều người, đó chỉ là chuyện tiết kiệm nhiên liệu.
Nhưng tôi lại nhìn nó dưới một góc khác.
Người lái xe hiểu rằng: Mỗi lít nhiên liệu đều có giá trị.
Mỗi chiếc xe đều có chi phí vận hành.
Mỗi động cơ đều tạo ra phát thải.
Và người trực tiếp điều khiển phương tiện chính là người có thể tác động hàng ngày đến mức tiêu hao đó.
Đây chính là một dạng ESG rất thực tế.
Không cần một báo cáo ESG hàng trăm trang.
Không cần những khẩu hiệu lớn.
Chỉ cần người lái xe có ý thức:
Khi nào cần tăng tốc.
Khi nào cần giảm tốc.
Khi nào cần tắt máy.
Khi nào cần sử dụng điều hòa hợp lý.
Khi nào không cần thiết phải đạp ga.
Một người lái xe tiết kiệm nhiên liệu hơn mỗi ngày, nếu nhân lên hàng nghìn xe, hàng triệu giờ vận hành, con số phát thải giảm xuống sẽ không hề nhỏ.
Đi trên đường ở Nam Ninh, tôi để ý một điều khá thú vị. Tiếng còi không nhiều.
Khi gặp tình huống phải nhường đường, “sư phụ” thường giảm tốc độ.
Có khoảng trống thì nhường.
Xe khác muốn chuyển làn, anh sẵn sàng giảm tốc để tạo khoảng cách.
Không phải lúc nào cũng là mình phải đi trước.
Không phải lúc nào cũng phải chứng minh rằng mình "đúng".
Có một thứ rất quan trọng trong nghề lái xe: Biết nhường.
Đôi khi nhường người khác vài giây có thể giúp cả hai cùng đi tiếp an toàn.
Chuyến đi trở về và tôi bắt đầu nghĩ về những người đang lái xe ở Việt Nam.
Hàng ngày có hàng triệu người lái xe tải, xe khách, xe đầu kéo, xe công trình.
Họ làm việc trong những điều kiện không hề dễ dàng.
Đường sá đông đúc.
Áp lực thời gian.
Áp lực doanh thu.
Áp lực tiến độ.
Cạnh tranh.
Nhiều người phải chạy xe hàng trăm kilomet mỗi ngày.
Những người lái máy xúc cũng vậy.
Một người có thể ngồi trong cabin 8–10 tiếng mỗi ngày.
Môi trường bụi bặm.
Nắng nóng.
Tiếng ồn.
Áp lực sản lượng.
Áp lực từ chủ máy và công trường.
Nhưng chính trong những điều kiện đó, câu chuyện về đạo đức nghề nghiệp và kỹ năng vận hành lại càng quan trọng.
Đây là điều tôi muốn nói nhiều hơn với ngành máy công trình.
Một người biết điều khiển máy xúc chưa chắc đã là một thợ máy xúc giỏi.
Một người lái nhanh chưa chắc làm việc hiệu quả.
Một người xúc được nhiều đất trong một giờ chưa chắc tạo ra năng suất tốt nhất.
Người vận hành chuyên nghiệp phải hiểu rất nhiều thứ:
Hiểu máy.
Hiểu địa hình.
Hiểu vật liệu.
Hiểu tải trọng.
Hiểu chu kỳ làm việc.
Hiểu giới hạn của thiết bị.
Hiểu an toàn.
Hiểu nhiên liệu.
Hiểu bảo dưỡng.
Và quan trọng nhất: Hiểu rằng chiếc máy mình đang điều khiển là một tài sản có giá trị rất lớn.
Một cú thao tác sai có thể làm hỏng hệ thống thủy lực.
Một thói quen vận hành sai có thể làm giảm tuổi thọ động cơ.
Một lần làm việc quá tải có thể gây ra hư hỏng lớn.
Một hành vi thiếu cẩn trọng có thể gây nguy hiểm cho chính mình và những người xung quanh.
Tôi nghĩ ngành vận tải và xây dựng Việt Nam đang bước vào một giai đoạn rất khác.
Máy móc ngày càng hiện đại.
Máy xúc ngày càng lớn.
Công nghệ ngày càng nhiều.
Cabin ngày càng thông minh.
GPS, telematics, cảnh báo, camera, cảm biến, hệ thống quản lý máy từ xa... ngày càng phổ biến.
Nhưng công nghệ càng hiện đại thì con người vận hành càng phải chuyên nghiệp.
Không thể đưa một chiếc máy xúc vài tỷ đồng cho một người chỉ biết "điều khiển cần".
Cũng không thể giao một chiếc xe đầu kéo hàng tỷ đồng cho một người chỉ biết chạy nhanh.
Ngành xây dựng cần một tiêu chuẩn mới: Người vận hành chuyên nghiệp.
Không chỉ giỏi kỹ thuật.
Mà còn có kỷ luật.
Có trách nhiệm.
Có đạo đức nghề nghiệp.
Có ý thức tiết kiệm.
Có ý thức bảo vệ tài sản.
Có ý thức bảo vệ môi trường.
Và có trách nhiệm với con người.
Có lẽ chúng ta cũng cần thay đổi cách nhìn về nghề.
Tôi rất thích từ operator – người vận hành.
Bởi nó thể hiện đúng hơn vai trò của người đang ngồi trong cabin.
Họ không chỉ "lái".
Họ đang vận hành một hệ thống tài sản.
Một người lái máy xúc chuyên nghiệp phải biết đọc các thông số máy.
Biết nhận ra tiếng động bất thường.
Biết kiểm tra dầu, nước, lọc.
Biết phát hiện dấu hiệu cảnh báo sớm.
Biết điều chỉnh chế độ làm việc theo tải.
Biết tối ưu chu kỳ đào – quay – đổ.
Biết giảm thời gian chờ.
Biết tiết kiệm nhiên liệu.
Và biết dừng máy khi phát hiện nguy hiểm.
Đó mới là giá trị thật sự của người vận hành.
Trước chuyến đi Nam Ninh, tôi thường nghĩ ESG trong máy công trình chủ yếu là:
Máy điện.
Nhiên liệu sạch hơn.
Động cơ hiệu suất cao.
Giảm CO₂.
Nhưng sau chuyến đi này, tôi lại nghĩ khác.
ESG còn nằm trong tay người lái máy.
Hai chiếc máy xúc giống nhau.
Một người vận hành có thể tiêu thụ nhiều nhiên liệu hơn.
Một người khác có thể tiết kiệm đáng kể.
Một người có thể để máy chạy không tải hàng giờ.
Một người khác biết tắt máy đúng lúc.
Một người có thể liên tục thao tác giật cục.
Một người khác vận hành mềm mại, đúng kỹ thuật.
Một người có thể ép máy chạy bằng mọi giá.
Một người khác biết bảo vệ thiết bị để máy làm việc bền hơn.
Cùng một chiếc máy.
Nhưng hai cách vận hành có thể tạo ra hai mức TCO hoàn toàn khác nhau.
Tôi cho rằng các doanh nghiệp vận tải, khai thác mỏ và xây dựng Việt Nam cần nhìn lại vị trí của người lái xe, người lái máy.
Không nên xem họ đơn thuần là chi phí nhân công.
Họ chính là một phần của năng lực sản xuất.
Một người vận hành giỏi có thể giúp doanh nghiệp:
Giảm nhiên liệu.
Giảm hỏng hóc.
Giảm thời gian dừng máy.
Tăng năng suất.
Kéo dài tuổi thọ thiết bị.
Giảm rủi ro tai nạn.
Giảm phát thải.
Và quan trọng nhất là bảo vệ con người.
Đầu tư cho đào tạo operator vì thế không phải là một khoản chi phí.
Đó là đầu tư vào hiệu quả sản xuất và ESG.
Tôi vẫn nhớ hình ảnh “sư phụ” kiên nhẫn lùi chiếc xe khách trong khúc cua hẹp ở Nam Ninh.
30 phút.
Không vội.
Không cáu.
Không bấm còi liên tục.
Không cố chứng minh mình giỏi.
Chỉ tập trung đưa chiếc xe vào đúng vị trí và an toàn.
Tôi nghĩ đó chính là phẩm chất mà ngành máy công trình Việt Nam rất cần trong thời đại mới.
Chậm một chút nhưng đúng.
Tiết kiệm một chút nhưng bền vững.
Nhường một chút nhưng an toàn hơn.
Giỏi kỹ thuật nhưng phải có kỷ luật.
Điều khiển được máy nhưng trước hết phải điều khiển được chính mình.
Tôi không biết tên thật của “sư phụ” là gì.
Có lẽ anh cũng không nghĩ rằng vài ngày lái xe cho một đoàn khách Việt Nam lại để lại cho tôi nhiều suy nghĩ như vậy.
Nhưng đôi khi trong những chuyến đi công tác, chúng ta gặp những người thầy mà chính họ cũng không biết mình đang dạy chúng ta.
Một người lái xe bình thường.
Một chiếc xe khách.
Một khúc cua rất hẹp.
30 phút kiên nhẫn.
Một chút tiết kiệm nhiên liệu.
Một vài lần nhường đường.
Và rất ít tiếng còi.
Những điều rất nhỏ.
Nhưng lại gợi ra một câu chuyện rất lớn: Việt Nam đang cần những người lái xe và người vận hành máy công trình của thời đại mới – không chỉ biết lái, mà phải biết nghề; không chỉ biết làm việc, mà phải có trách nhiệm; không chỉ tạo ra năng suất, mà phải tạo ra năng suất an toàn, tiết kiệm và bền vững.
Có lẽ đó cũng là một phần của ESG mà chúng ta đôi khi bỏ quên:
ESG bắt đầu từ chính con người ngồi trong cabin.
Từ Nam Ninh nghĩ về ESG – một đô thị đáng sống bắt đầu từ cách quy hoạch giao thông
Sân bay Phố Đông – khi mỗi bước chân kể một câu chuyện về công nghệ
BƯỚC VÀO NHÀ MÁY SANY – KHI NHÀ MÁY SẢN XUẤT GIỐNG NHƯ MỘT CÔNG VIÊN
NHẬT KÝ SALESMAN - HAI LẦN ĐẾN THƯỢNG HẢI
TỪ XÍCH BÍCH ĐẾN KINH DOANH – MỘT NGÀY Ở PHIM TRƯỜNG TAM QUỐC DIỄN NGHĨA VÔ TÍCH
CHU TRANG CỔ TRẤN – MỘT ĐÊM TRÊN DÒNG NƯỚC GIANG NAM
